nجهان امروز، جهان پيشرفت سريع تكنولوژي و توسعه صنعتي است. پيشرفتي كه به اعتقاد تمامي صاحب نظران تنها در قرن گذشته به اندازه طول تاريخ بشريت بوده است.
n
————————————-
n گرچه شايد منصفانه باشد، بگوييم اساس و بناي اين پيشرفت ها را دانشمندان و پژوهشگران و محققان قرون گذشته بنا نهاده اند، اما چيزي كه مسلم است در قرن اخير محققان و پژوهشگران استفاده كرده و آن را در جهت رفاه انسان ها به كار گرفتند.همان گونه كه شاهد هستيم در يك صد سال گذشته يا كمي بيش از آن بشر به اختراعات و اكتشافاتي در زمينه هاي مختلف دست يافته است كه موارد ملموس و عيني آن از اختراع برق آغاز شد و امروزه شاهد فرستادن ماهواره ها و موشك هاي فضا پيما به سيارات و كرات ديگر هستيم.در هر صورت اگر ما اين پيشرفت سريع تكنولوژي را با افزايش سريع جمعيت در طي همين دوره در نظر بگيريم، در خواهيم يافت كه آينده زندگي بشر و كره خاكي ما به كجا مي رود.دنياي صد سال پيش با جمعيتي در حدود يك ميليارد نفر، بدون كارخانجات، وسايل حمل و نقل بي شمار امروزي و بدون وسايل گوناگون امروزي كجا و دنياي امروزي با جمعيت بيش از 7 ميليارد نفري و اين حجم و تنوع وسايل انرژي بر خانگي و تجاري كجا؟اگر به 50- 60 سال پيش برگرديم و نگاهي به زندگي پدران و مادران يا پدربزرگ ها و مادر بزرگ هاي خود داشته باشيم، مي بينيم كه در آن زمان شايد تنها وسيله برقي كه آن هم نه در تمام خانواده ها بلكه در خانواده هاي مرفه تر وجود داشت و اهالي خانواده را دور هم جمع مي كرد و به عبارتي تنها سرگرمي شب هاي خانه هاي مردم آن زمان، راديو بود. راديوهايي كه اندازه آن شايد دو، سه برابر بعضي از تلويزيون هاي پرتابل امروزي بود.
n تا آن زمان نه خبري از يخچال در خانه هاي مردم بود و نه از فريزر، نه تلويزيون در خانه هاي مردم پيدا مي شد و نه ماشين لباسشويي، نه جارو برقي در كاربود و نه اتوي برقي و…
n اما چند سال بعد كم كم سر و كله تلويزيون هاي سياه و سفيد در خانه هاي مردم آن روزگار پيدا شد و از آن زمان به اين طرف بود كه به تدريج با توسعه صنعتي لوازم برقي ديگر راه به خانه هاي مردم پيدا كرد.رشد روزافزون جمعيت و توسعه شهرنشيني و صنعتي شدن، به رغم پيشرفت هايي كه براي كشور ما حاصل كرده است، مشكلاتي را نيز به همراه خود داشته است. جدايي انسان از طبيعت، آلودگي محيط زيست، رفاه زدگي، افسردگي و استرس تعدادي از پيامدهاي اين توسعه اند.ديگر كمتر روزي است كه در شهرهاي بزرگ آسمان آبي لاجوردي قابل رويت باشد و نيز به ندرت پيش مي آيد كه شب ها بتوانيم از پشت بام يا از حياط خانه خود ستاره هاي پرشمار اين آسمان زيبا را نظاره كنيم. آلودگي هوا و پرتوافشاني مصنوعي شهرها اجازه ديدن آسمان زيباي الهي را از ما سلب كرده است و بدين سان آسايش ما را مختل ساخته است.
n در اين كه توسعه صنعتي و توليدات متنوع و روزافزون براي بشر امروز موجبات رفاه و راحتي بيشتر را فراهم آورده است، شكي نيست. با نگاهي به گوشه و كنارخانه خود مي توانيم بيش از 20 وسيله برقي را نام ببريم كه همگي براي رفاه ما به خدمت گرفته شده اند اما آيا در واقع اين رفاه براي ما شادكامي ايجاد كرده است، يا به نوعي سبك زندگي و الگوهاي مصرف ما را تغيير داده است.هدف از نگارش اين موارد قطعاً مخالفت با تكنولوژي و توسعه نيست، بلكه هدف آشنايي مصرف كننده با پيامدهاي مصرفي بي رويه است و يا به عبارتي هدف، آموزش مصرف عاقلانه، اصلاح الگوهاي مصرف ناصحيح، پس انداز بيشتر و سلامتي است. بين رشد اقتصادي و ميزان مصرف انرژي رابطه مستقيم برقرار است. تلاش كشورها براي صنعتي شدن و توسعه، نياز آنان را به تامين منابع انرژي بيشتر از پيش ساخته است. بطوري كه نياز جهان روزانه به حدود 80 ميليارد بشكه نفت خام در روز رسيده است. نياز به مصرف انرژي براي توسعه جهان و رفع نياز ساكنان آن مسئله اي بسيار با اهميت و منطقي است اما آنچه موجب نگراني است محدوديت و فقدان منابع انرژي با ادامه روند رشد مصرف سالانه جهان است. بديهي است اين نگراني كشورهاي جهان را به انديشه تدوين قوانين، رعايت الگوهاي مصرف صحيح انرژي، استفاده از منابع جديد انرژي چون خورشيد، باد و…، استفاده از تكنولوژي هاي پربازده و كم مصرف و رعايت استانداردهاي مصرف انرژي در لوازم و تجهيزات انرژي بر و آموزش و آگاه سازي مصرف كنندگان واداشته است. بسياري از كشورهايي كه در اين راه قدم برداشته اند موفق شده اند با رعايت الگوهاي صحيح مصرف انرژي در خانه، خانواده، جامعه و صنعت از بهره وري مطلوبي برخوردار شوند و با بهره وري فزاينده علاوه بر اين كه به رشد و توسعه دست يافته اند. سبك زندگي مناسب و شرايط رفاه نسبي را داشته باشند.ايران با داشتن يك درصد از جمعيت جهان در حدود 2 درصد از فرآورده هاي نفتي دنيا را مصرف مي كند. رشد مصرف انرژي در ايران در سال هاي اخير بطور متوسط سالانه 8 درصد بوده است. نتايج مطالعات نشان مي دهد رشد مصرف برق در كشور نيز حدود 8 درصد بوده است.در سال هاي اخير رشد مصرف انرژي در جهان سالانه بطور متوسط 8/1 درصد و در ايران 8 درصد بوده است. به عبارت ديگر رشد مصرف انرژي در ايران حدود 5/4 برابر متوسط رشد مصرف در جهان است. مصرف سرانه انرژي در ايران متناسب با ساختار توليد، صنعت و اقتصاد كشور نيست و به دليل ارزاني سوخت و يارانه هاي دولتي، شاهد اتلاف انرژي، ساختار نامناسب مصرف، فقدان فرهنگ صرفه جويي و مصرف غير بهينه هستيم كه خوشبختانه با اجرايي شدن قانون هدفمندي يارانه ها تا حدود زيادي اين مشكلات حل شد و با اجراي فازهاي ديگر آن بطور قطع شاهد تحولاتي ديگر در عرصه مديريت مصرف انرژي خواهيم بود.
n امروزه جمعيت كشور در حدود 75 ميليون نفر است و با توجه به تنوع و افزايش روزافزون وسايل خانگي، ضرورت رسيدن به يك فرهنگ مناسب در رابطه با استفاده از وسايل برقي خانگي كاملاً ضروري و حياتي به نظر مي رسد.بر اين اساس با رعايت و انجام راهكارهاي ساده مي توان تا 15 درصد در مصرف برق صرفه جويي كرد.
n رعايت اين الگوها نه تنها به صرفه جويي و كاهش هزينه زندگي ما منتهي خواهد شد، بلكه به سلامتي جمعي، بهداشت خانه و محل زندگي و حفظ محيط اطراف ما نيز كمك مي كند.
n *كارشناس سازمان بهره وري انرژي نويسنده: مجيد صفاري نيا *
‘