آموزش باید متناسب با ذائقه نسل جدید باشد  ادبیات ما کارآفرینی، فناوری، نوآوری و سرعت است

آموزش باید متناسب با ذائقه نسل جدید باشد/ ادبیات ما کارآفرینی، فناوری، نوآوری و سرعت است

آموزش باید متناسب با ذائقه نسل جدید باشد/ ادبیات ما کارآفرینی، فناوری، نوآوری و سرعت است

آموزش باید متناسب با ذائقه نسل جدید باشد  ادبیات ما کارآفرینی، فناوری، نوآوری و سرعت است

خبرگزاری علم و فناوری آنا، محمدمهدی طهرانچی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در چهل و دومین سالروز تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی که بعد از ظهر امروز (دوشنبه، ۳۱ اردیبهشت) در سالن مطهری سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی برگزار شد، با محوریت دانشگاه جامعه پردازی دهه هشتادی‌ها، به سخنرانی پرداخت.

طهرانچی در این مراسم با بیان اینکه تربیت نسل جدید با نسل قدیم تفاوت دارد و الان دیگر نمی‌‌توان زمان تحصیل هر دوره را مثال زد؛ تاکید کرد: نسل زد یا نسل فضای مجازی در شناخت نسل فعلی مورد استفاده قرار می گیرد.

وی افزود: شناخت نسل جدید را باید سرلوحه قرار دهیم، در غیر اینصورت بین آنچه که او می‌خواهد و ما می‌خواهیم اختلاف پیش می‌آید و همانند رادیویی خواهد بود که فرستنده دارد، اما گیرنده ندارد، یعنی انرژی مصرف می‌شود ولی بازخوردی ندارد.

طهرانچی تصریح کرد: محیط دور و نزدیک در نسل جدید عوض شده، در کلاس درس حاضر است، اما حواسش به استاد نیست، در خانه هست اما پدر و مادرش را نزدیک نمی‌داند، در واقع ارتباطات تابعیت از مکان و فاصله مکانی ندارد و فضای مجازی محیطی برای برقراری ارتباطات آنها می‌شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: برای مثال، در انتخابات ریاست جمهوری به تک تک افراد مراجعه می‌شود که نظر ۵ نفر گویای نظر ملت است، در نظام پارلمانی رئیس مجلس برآمده از ۲۹۰ نظر است.

وی درباره دعوای نسل قدیم و جدید گفت: انسان محب علم و قدرت یعنی دانایی و توانایی است که انسان با این دو مفهوم بسیار محشور است، در زمان گذشته بین دو مفهوم تقدیم و تاخر داشتیم، در گذشته تحقق توانایی از مسیر دانایی بود، اما پس از انقلاب صنعتی، ماشین بخار اختراع شد، اختراع روشمند اختراع شد و ماشین در کنار انسان قرار گرفت و به عنوان توانایی شناخته شد، پس توانایی انسان چند سطح بالا رفت و برای تسهیل در ارتباط تلفن ساخته شد و در مفهومی به نام کارخانه خلق شد.

طهرانچی تأکید کرد: تفاوت جوان جدید با دیروز در این است که می خواهد قادر باشد تا عالم، یعنی قادر بودن را دیگر از مسیر عالم بودن نمی‌داند، می‌خواهد فاطر باشد تا خالق، ماشین برای او مظهر دانایی است و وجه مشترک انتخاب‌های او توانایی است.

وی اضافه کرد: جوان دیروز عالم و خالق را طلب می‌کرد و ماشین برای او مظهر توانایی بود و وجه مشترک انتخاب‌هایش دانایی بود.

جهت دریافت مشاوره کسب و کار می توانید با ما تماس بگیرید.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: نسل جدید به میزان کارآمدی و موفقیت در محیط کار که بهره مندی از دانایی است کاری ندارد و سوال او این است که کدام رشته من را توانمندتر می کند نه اینکه کدام داناتر می کند؟ پس پارادایم ذهنی آنها توانایی پسندی است و قهرمانانش فلان بازیگر است و توانایی برای او مظهر انتخاب است.

طهرانچی گفت: قبلا باید نجوم می خواندیم و بعد از تلسکوپ استفاده می کردیم، اما امروزه برای نسل جدید نیازی به تلسکوپ نیست، بلکه فناوری جدید کار را راحت کرده است، نسل جدید کارآفرینی را بجای مهارت، فناوری را بجای علم، نوآوری را بجای خلاقیت و زمان را بجای مکان مهم می‌داند.

وی با بیان اینکه نسل جدید پول بابت سرعت پرداخت می کند؛ تاکید کرد: برای این نسل سرعت بجای دقت مهم است، در صورتی که برای نسل قدیم سرعت مهم نبود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی گفت: تربیت مجازی و دیجیتال، عبور از خانواده، دین، هویت و ملیت را برای جوان امروز ایجاد کرده و نمی‌‌‌‌‌تواند از این فضا جدا شود، پس این جوان شکل جدیدی است که تغییرات شناختی در آن رخ داده است، پس به دنبال کسب توانایی است.

طهرانچی ادامه داد: نسل جدید به عنوان اثبات توانایی خود است و می‌گوید من می توانم بدون حجاب در خیابان حاضر شوم، با من چه کاری دارید؟

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی گفت: نسل جدید در رشته‌های حسابداری از منظر توانایی حساب و کتاب، علوم تربیتی از منظر تربیت معلم، روانشناسی و کامپیوتر و زبان های خارجی، فناوری زیستی، مدیریت، تربیت بدنی، معماری و عمران به دنبال توانمندی است تا دانایی.

وی اضافه کرد: ۳۱ درصد از دانش آموزان به سمت فنی و حرفه ای گرایش دارند و علاقه به توانمندی دارند، رسالت ما ارتقای علم کشور است و دیگر نمی‌توان با رسالت کار کرد، پس ماموریت وارد عمل می‌شود.

طهرانچی ادامه داد: نظام تربیتی، علمی، فناوری و فرهنگی ۴ رکن دانشگاه است و حضرت آقا می‌فرمایند باید همه دانشگاه به این ۳ رکن توجه کنند، جهت دهی به تربیت عالم و تولید علم از نظام فرهنگی است. نظام تربیتی باید به تربیت عالم و نظام علمی باید به تولید علم و نظام فناوری به تولید فناوری بپردازیم.

وی بیان کرد: دانشگاه می خواهد با نظام تربیتی جامعه کارآمدی بسازد، با نظام علمی جامعه خلاق، با نظام فناوری و جامعه نوآور با نظام فرهنگی جامعه فرهیخته بسازد‌.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: ذائقه جوانان عوض شده و باید متناسب با آن برنامه‌‌‌ریزی کرد، جوانان به دنبال توانایی هستند، ادبیات ما کارآفرینی، فناوری، نوآوری و سرعت است.

طهرانچی افزود: باید به ماموریت خود توجه کنیم که آن ساخت جامعه و جامعه پردازی است، رسالت نظام علمی افزایش دانایی و ماموریت نظام فناوری افزایش توانایی است.

وی درباره رویکرد تحول آفرین از آموزش حافظه محور گفت: به یادگیری تعالی بخش، عمیق، کاربردی، فایده محور، بستر ساز اشتغال دانش بنیان و افزاینده اقبال اجتماعی در کنار ارتقای شاخص کارآمادگی و مهارت های مورد نیاز به ویژه تعاملات حل مسئله، کار گروهی و کارآفرینی نیاز است. دانایی را تعطیل نکنید بلکه دانشجو را با توانایی به سمت آموزش تخصصی، اجتماعی، مهارتی و کارآفرینی سوق دهید؛ چرا که آموزش مهارتی دیگر به توانایی کاربرد ندارد.

جهت دریافت مشاوره کسب و کار  می توانید با ما تماس بگیرید.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی اضافه کرد: دانشگاه جامعه‌پرداز می‌خواهد جامعه دانش و حکمت بنیان بسازد، اولی بحث توانایی، خلق نطام پایه و عرصه است‌. دانشگاه نوین بجای یک خانه ۴ خانه دارد. اشکالات زیادی به سبک زندگی مردم، کشور و دولت و حکمرانی می گیریم.

وی معیارهای انتخاب زمینه‌ها و حوزه‌های تمرکز دانشکده‌های موضوعی و فناوری را در چند رشته‌ای بودن مسئله (پارادایم جهانی)، جذابیت علمی فناورانه مسئله (تولید علم و فناوری)، اهمیت مسئله در کشور (نیاز جامعه)، نهاد یا سازمان متقاضی (تولید ثروت برای توسعه فناوری) و پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های موجود در دانشگاه دانست‌.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی اضافه کرد: در دانشگاه دو حلقه رسالت و ماموریت داریم و آن‌چیزی که وجود دارد، گروه کشوری تا سطح واحد است و وظیفه آن‌ها اداره امور آموزش است. مسئولیت پژوهش و آمایش‌محوری با دانشکد‌ه‌ها هستند و ماموریت دانشگاه دانشکده‌ها می‌شود. همچنین دانشجویان باید شریک مال مردم شوند و این اتفاق از طریق سکوهای جامعه رخ می‌دهد.

ثبت اختراع‌ها نصف شد

ثبت اختراع‌ها نصف شد

 

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

فاطمه‌سادات مرتضوی، خبرنگار: در سال‌های اخیر با تغییرات و تحولات در سراسر دنیا، بیش از پیش احساس نیاز گذر از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان احساس می‌شود. ایران نیز از این قضیه مستثنی نبوده و به دنبال آن در این برهه شاهد شکل‌گیری کسب‌وکار دانش‌بنیان نوظهور مبتنی‌بر فناوری هستیم که بیشترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است. در همین راستا باید زمینه تولید و حمایت از محصولات دانش‌بنیان را فراهم کرد تا ایران نیز از دایره رقابت جا نماند. یکی از مصادیق حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان نیز مربوط به بحث حمایت از ثبت اختراعات در کشور است. طبق آخرین داده‌های منتشرشده از سوی کانون مالکیت فکری ایران، کشورمان در موضوع اختراعات در آخرین رتبه‌بندی جهانی سال ۲۰۲۳ با ۱۷۶۸ اختراع که پرونده آنها در کشور ثبت شده، در جایگاه ۵۱ جهان جای گرفته است. براساس گزارش سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) درخصوص اقتصادهای نوآور برتر، کشورهای هند، ایران و قزاقستان در منطقه آسیای‌مرکزی و جنوبی به ترتیب در جایگاه اول تا سوم قرار گرفته‌اند.

کاهش 54 درصدی ثبت اختراع در 15 سال اخیر

نگاهی به داده‌های جهانی و داده‌های داخلی دو نکته حائز اهمیت را نشان می‌دهد. اول اینکه طی سال‌های 1395 تا 1398 دولت داده‌های شفافی از عملکرد ثبت اختراع در کشور منتشر نکرده است. مورد دوم اینکه، طبق داده‌هایی که منتشر شده، تعداد ثبت اختراع کشور از حدود 6700 مورد در سال 1386 به 2424 مورد در سال 1401 رسیده است. البته کاهش تعداد ثبت اختراع تنها مربوط به سال 1401 نبوده و از اتفاقی است که از سال 1392 در کشور شروع شده است. البته بدتر از اینها، اینکه سالانه از تعداد کل درخواست‌های ثبت اختراع فقط 30 درصد از آنها به ثبت می‌رسد و از اختراعات ثبت شده نیز تنها 10 درصد از آنها تجاری می‌شود. آمارها نشان می‌دهد تعداد ثبت اختراع سالانه در بالاترین میزان خود در سال 1386 به 6783 فقره رسیده است. همچنین اگر میانگین اعداد سال‌های 1385 تا 1391 را با سال‌های 1392 تا 1401 مقایسه کنیم، این دو گروه از سال‌ها تفاوت 54 درصدی دارند. به عبارتی، تعداد ثبت اختراع از سال 1385 تا 1401 کاهش 54 درصدی را نشان می‌دهد.

رتبه 51 در جهان

گرچه تعداد ثبت اختراع در ایران کاهش یافته با این حال ایران در رتبه 51 جهان جای گرفته است. کارشناسان این حوزه می‌گویند ظرفیت کشور بیش از اینهاست و جایگاه فعلی با توجه به حجم بالای تولیدات علمی اصلا قابل قبول نیست؛ چرا که ایران در تولید مقالات علمی رتبه 16 جهان را دارد. به‌طور کلی مقالات تحقیقاتی نماد برون‌داد علمی و پروانه‌های ثبت اختراع نماد برون‌داد فناوری و نوآوری است که امکان تجاری‌سازی را دارند. مطابق با آخرین آمار میزان ثبت این پژوهش‌ها بیشترین تعداد اختراعات ثبت‌شده در کشورهای ایالات متحده آمریکا، ژاپن و کره‌جنوبی بوده و ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع رتبه ۵۱ جهان را از آن خود کرده است.

ایران کمتر از یک درصد!

در تمامی کشورهای جهان، تعداد تولیدات علمی از تعداد تولیدات فناورانه (پروانه‌های ثبت اختراع) بیشتر است. در کشورهای توسعه‌یافته درصد پروانه‌های ثبت اختراع به انتشارات علمی در ثبت اختراعات مانند ژاپن، تایوان، کره و آمریکا به ترتیب 51.86درصد، 16.7۰ درصد، 34.54 درصد و 13.45 درصد می‌باشد. اما در ایران طبق آخرین آمار تنها 1768 مقاله از 58 هزار مدرک wos منتشر می‌شوند؛ به این معنا که تنها حدود 0.32 درصد (چیزی کمتر از یک درصد) از آنها به مرحله انتشار به‌صورت مقاله در پایگاه us patent s می‌رسند.

ایران رتبه 5؛ عربستان صدرنشین جهان اسلام!

طبق گزارش‌های شاخص جهانی نوآوری، در زمستان سال 1402، ایران در بین کشورهایی که طی یک دهه گذشته بیشترین رشد را در علم و فناوری داشته‌اند، با ۵۱ پله بیشترین صعود را از رتبه ۱۱۳ به رتبه ۶۲ داشته است. این آمار امیدوارکننده است اما در دهه‌های گذشته ایران دارای رتبه بسیار خوبی بوده است که با مقایسه آمار اختراعات ثبت‌شده در این سال‌ها می‌توان نتیجه گرفت این پیشرفت نسبت به جامعه افراد خلاق و مخترعان کشور مناسب نبوده است. طبیعتا باید در این سنجش، کشورها را با توجه به ابرچالش‌ها و اولویت‌های پژوهشی و فناوری خود در سطوح مختلف محلی، ملی و بین‌المللی مورد قضاوت قرار داد و همچنین باید زمینه‌های تحقیق و فناوری‌های کاربردی مورد نیاز را برای پیشرفت در زمان‌های آتی فراهم کرد. در این خصوص این آمار نیز قابل تامل است. در بین کشورهای اسلامی به لحاظ تعداد پروانه ثبت اختراع، ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع، جایگاه پنجم را از آن خود کرده است. کشورهای عربستان‌سعودی، مالزی، ترکیه و امارات متحده عربی به ترتیب با ۱۷۰۸۸، ۸۱۱۶، ۵۷۶۵ و ۲۹۴۲ در جایگاه اول تا چهارم کشورهای اسلامی قرار دارند.

30 درصد از درخواست‌ها ثبت می‌شود

تعداد اختراعات ملی ثبت شده توسط موسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری کشور در سال‌های ۱۳۹۷ لغایت 1401 نشان می‌دهد به‌طور میانگین در هر سال ۴۴۰ پروانه ثبت اختراع ملی صادر شده که در مقایسه با تعداد مقالات علمی تولید شده بسیار کم است. همچنین داده‌های سه سال اخیر حاکی از کاهش حداقل 12-13 درصدی تعداد اظهارنامه‌های ثبت شده است. سال 1399، 10500 اظهارنامه ثبت شده و 1401، 9100 اظهارنامه ثبت شده که به دنبال آن طبیعتا شاهد کاهش 27 درصدی تعداد گواهی ثبت اختراع از سال 99 با 3337 گواهی تا سال 1401 با 2424 تعداد گواهی ثبت اختراع بوده‌ایم که این کاهش با وجود افزایش تعداد اختراعات و جمعیت نخبگان در کشور کمی عجیب به نظر می‌رسد و باید علل آن مشخص شود. همچنین به‌طور میانگین بین 25 تا 30 درصد از اظهارنامه‌ها یا درخواست‌های ثبت اختراع به ثبت می‌رسند. در همین راستا میترا امین‌لو، مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌وگو با «فرهیختگان» این آمار کاهشی را دور از انتظار ندانست و در ادامه اینچنین پاسخ داد: «بحث مردود شدن بسیاری از اظهارنامه‌های ثبت اختراعات در تمام نقاط دنیا مرسوم است و نرخ پذیرش یا رد اختراعات، مقالات و… در بسترهای معتبر برای مثال به 10 تا 30 درصد هم می‌رسد و طبیعتا مساله دور از انتظاری نیست و لذا می‌توان گفت یک نگاشت یک به یکی بین هر درخواست اختراع و پاسخ تایید یا رد وجود ندارد.

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

گرانی به ثبت اختراع هم رسید

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری همچنین از دلایل احتمالی روند کاهشی پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع در کشور به «فرهیختگان» گفت: «از سال 1396 که درخواست‌های ثبت اختراع به 15هزار شماره می‌رسید، تا به امروز شاهد روند نزولی این نرخ‌های ثبت هستیم که البته دلایل متعددی را می‌توان برای این روند نزولی ذکر کرد ازجمله همه‌گیری کرونا یا حتی افزایش نرخ برابری ارز که باعث افزایش هزینه‌های پژوهش و به دنبال آن کاهش تعداد پژوهش‌ها و اختراعات می‌شود. ما شاهد کاهش نرخ درخواست‌های ثبت علاوه‌بر نرخ پذیرش نیز می‌باشیم. برای مثال با فرض اینکه شاهد 20 درصد کاهش ثبت درخواست اختراعات باشیم، به دنبال آن احتمالا شاهد کاهش 25 درصد یا حتی بیش از آن کاهش نرخ پذیرش این گواهی‌نامه‌ها هم خواهیم بود.»
وی با بیان اینکه به‌منظور افزایش کیفیت اختراعات و برابری با سطح کیفی جهانی، نرخ این رد درخواست‌ها طبیعتا افزایش می‌یابد، ادامه می‌دهد: «البته یکی از دلایل بسیار مهم و منطقی این اتفاق را می‌توان نظام ارزیابی اختراعات در کشور زیر نظر قوه قضائیه تلقی کرد که در حال پیشروی به سمت نظام کیفی‌تر است و از حالت شکلی خارج شده است. بنابراین از نگاهی دیگر این کاهش می‌تواند نوید خوبی باشد، اگرچه باید تلاش کرد نرخ پذیرش‌ها روندی صعودی به خود بگیرد. آمار نرخ ثبت اختراعات ایرانی در سازمان مالکیت جهانی با یک سال تاخیر منتشر می‌شود، چون سامانه داخلی آمار به‌روز منتشر نمی‌کند.»

سانسور آمار ثبت اختراع

امین‌لو در ادامه از موجود نبودن آمار به‌روز میزان اختراعات ثبت شده در سامانه کانون مالکیت معنوی زیر نظر قوه قضائیه اظهار تاسف کرد و اینچنین ادامه داد: «نکته مهمی که درباره آمار رد و پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع وجود دارد، این است که در سایت کانون مالکیت معنوی متاسفانه آماری موجود نیست و داده‌های منتشرشده تنها از سازمان مالکیت جهانی فکری آن هم با یک سال تاخیر به مرحله انتشار می‌رسند و طبق آخرین آمار موجود احتمالا ما نرخ پذیرش گواهی‌های ثبت اختراع 25 درصدی را شاهد هستیم.»

بروکراسی علیه مخترعان ایرانی

یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مسیر پرپیچ‌وخم ثبت اختراع در ایران، زمانبر بودن این فرآیند است که این مهم مرتبط با اداره ثبت اختراعات و مالکیت فکری زیر نظر قوه قضائیه می‌باشد. بسیاری از مخترعان از زمانبر بودن این مسیر گله‌مندند و زمان حدودی رسیدگی به فرآیند ثبت درخواست خود را دو سال بیان می‌کنند که درنهایت باعث تغییر مقصد ثبت اختراع برای آنان خواهد شد و آنان مجبور به ثبت اختراع خود در خارج از کشور می‌شوند. این اتفاق تا جایی پیش می‌رود که طبق آخرین آمار ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور هم طی این سال‌ها کاهش عجیبی را پشت سر گذاشته است و از 250 ثبت به 180 ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور رسیده است. با این وضعیت تغییر مقصد مخترعان ایرانی بدیهی است.
در ادامه مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری با بیان اینکه در دیگر نقاط جهان فرآیند ثبت اختراعات پیچیده‌تر است، اشاره کرد: «در اتحادیه اروپا هم پرونده‌هایی وجود دارد که فرآیند رسیدگی به آنها 5 یا 6 سال به طول انجامیده است و این اتفاق دور از انتظار نیست و در سایر کشورهای خارجی نیز این روند طبیعی است. در آمریکا هم که آمار ثبت اختراعات نسبتا بالاتری از ایران دارد و عمده ثبت پرونده اختراعات ایران در آمریکا صورت می‌گیرد، به صورت میانگین این فرآیند 3 سال زمان می‌برد. اما در ایران علی‌رغم اینکه بسیاری فرآیند رسیدگی به درخواست‌ها را زمانبر می‌دانند، در مقایسه با دنیا اصلا روال طولانی ندارد. باید به دقت به فرآیند استاندارد‌سنجی دنیا نگاه کرد و این فرآیند را در ایران نیز پیاده کرد. البته که مسئول پاسخ‌دهی به آن قوه قضائیه است ولی تلاش ما این است این فرآیند در ایران به صورت میانگین از 3 ماه تا یک سال زمان ببرد.» وی در ادامه با پذیرش روند زمانی نسبتا زیاد در ایران، این فرآیند را به موضوعات متنوع پژوهشی ربط داد که با توجه به میزان شرکت‌کنندگان آن احتمالا فرآیند رسیدگی‌اش طولانی‌تر خواهد بود. برای مثال حوزه‌های شیمی، دارویی و الکترونیک معمولا حیطه‌های شلوغی هستند و فرآیند رسیدگی آنها زمان بیشتری به طول می‌انجامد.

نبود یک زیرساخت ابتدایی

میترا امین‌لو، در ادامه از نبود زیرساختی مهم در سامانه استعلام مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه به این صورت اشاره کرد و گفت: «نکته دیگر نبود زیرساخت ارزیابی ماهوی اختراعات در مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه است که مرکز را مجبور به برون‌سپاری فرآیند ارزیابی در حدود بیش از 70 درصد موارد از مرجع استعلام می‌کند. فرآیند پاسخ‌دهی مراجع استعلام نکته قابل‌توجهی است؛ به علاوه هزینه‌های متغیر این 70 مراجع استعلام که باعث گزینشی شدن این فرآیند توسط مراجعه‌کننده خواهد شد. همه و همه چالش‌هایی است که مخترع با آن روبه‌رو است و باید با سیاستگذاری‌های نوین آن را رفع کرد.» وی این گونه ادامه داد: «همچنین ضریب نفوذ بسیار پایین سیستم کارگزاری خدمات مرکز مالکیت فکری در کشور بین فناوران یکی از عوامل حائز اهمیت است که باعث زمانبر شدن این فرآیند خواهد شد و فناوران مجبور به نگارش متون گزارش اختراعات و پیگیری شخصی فرآیند کار خود خواهند بود که به دلیل ناآشنایی با آن مسیر و همچنین عدم آموزش در نگارش متون فنی هم‌سطح با موارد جهانی بالطبع با رد درخواست ثبت خود مواجه می‌شوند.»

معاونت علمی رئیس‌جمهور آستین بالا زده است

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ادامه از سیاست‌های حمایتی نوین مرکز دارایی‌های فکری این‌گونه یاد کرد: «به‌منظورحفاظت از دارایی‌های علمی کشور معاونت علمی ریاست‌جمهوری سیاست‌هایی را اتخاذ کرده است اما برای فرآیند‌های اداری مربوط به اختراعات به دلایل مختلفی حمایتی را قائل نشدیم، ازجمله هزینه‌های بسیار پایین و روال عادی اداری که طی می‌شود.» به گفته امین‌لو، اکنون یکی دیگر از چالش‌های اصلی که وجود دارد عدم توانایی نگارش فناوران باکیفیت و تخصصی در سطح اختراعات جهانی است. وی می‌گوید تلاش ما این بوده که بدنه کارگزاری معاونت علمی در حوزه مالکیت فکری را به میزان زیادی فعال کنیم و میزان آن از سه کارگزار به 16 کارگزار افزایش یافته است. او ادامه داد: «همچنین حمایت‌های مالی را تا حدود 70 درصد در این راستا اعمال کردیم تا سطح کیفی نگارش متون تخصصی بین مخترعان با هزینه کمتر، سهولت بیشتر و کیفیت بالاتر افزایش یابد و نرخ پذیرش نیز رشد کند و از ارزش‌گذاری مناسبی برخوردار شود.»

ثبت اختراع در ایران ارزان‌تر از دنیا

امین‌لو درخصوص هزینه‌های ثبت اختراع نیز تصریح کرد: «این هزینه‌ها بسیار ارزان‌تر از دنیاست. در ایران اگر فقط فرآیند ثبت درخواست اختراع را در نظر بگیریم و مصادیق دیگر حوزه مالکیت فکری از جمله فرآیند ارزش‌گذاری تجاری و طرح صنعتی شدن را جدا کنیم؛ با توجه به اینکه در تمام دنیا این موارد دارای هزینه متغیر و بسیار گران است؛ کشور ما فرآیند ارزانی را طی می‌کند. اروپا و ژاپن گران‌ترین ادارات ثبت اختراع در دنیا را دارند؛ مبلغ سرمایه‌گذاری در اروپا 12هزار یورو برآورد شده است. در آمریکا این مبلغ 7تا 10 هزار دلار ذکر شده اما در ایران نیز فرآیند‌های اداری در قوه قضائیه به‌منظور توسعه کشور وحمایت از قشر نخبگانی بسیار ارزان در نظر گرفته شده است. ثبت اختراع برای اشخاص حقیقی 1000تومان و فرد حقوقی 10 هزار نهایتا تا 100 هزار تومان بیان می‌شود. فقط در فرآیند استعلام این هزینه به دلیل سیاستگذاری‌های نوین و افزایش کیفیت کار گران‌تر در نظر گرفته شده و حدودا از 500 هزار تومان تا چندین میلیون (سه تا چهار میلیون تومان) برآورد می‌شود که در مقایسه با هزینه ‌های دلاری بسیار ارزان‌تر است. در مسیر کارهای اداری نیز هزینه سرمایه‌گذاری برای اشخاص حقوقی 10 برابر اشخاص حقیقی است. همچنین در روند استعلام نیز اشخاص حقوقی دو برابر بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

ثبت اختراع‌ها نصف شد

ثبت اختراع‌ها نصف شد

 

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

فاطمه‌سادات مرتضوی، خبرنگار: در سال‌های اخیر با تغییرات و تحولات در سراسر دنیا، بیش از پیش احساس نیاز گذر از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان احساس می‌شود. ایران نیز از این قضیه مستثنی نبوده و به دنبال آن در این برهه شاهد شکل‌گیری کسب‌وکار دانش‌بنیان نوظهور مبتنی‌بر فناوری هستیم که بیشترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است. در همین راستا باید زمینه تولید و حمایت از محصولات دانش‌بنیان را فراهم کرد تا ایران نیز از دایره رقابت جا نماند. یکی از مصادیق حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان نیز مربوط به بحث حمایت از ثبت اختراعات در کشور است. طبق آخرین داده‌های منتشرشده از سوی کانون مالکیت فکری ایران، کشورمان در موضوع اختراعات در آخرین رتبه‌بندی جهانی سال ۲۰۲۳ با ۱۷۶۸ اختراع که پرونده آنها در کشور ثبت شده، در جایگاه ۵۱ جهان جای گرفته است. براساس گزارش سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) درخصوص اقتصادهای نوآور برتر، کشورهای هند، ایران و قزاقستان در منطقه آسیای‌مرکزی و جنوبی به ترتیب در جایگاه اول تا سوم قرار گرفته‌اند.

کاهش 54 درصدی ثبت اختراع در 15 سال اخیر

نگاهی به داده‌های جهانی و داده‌های داخلی دو نکته حائز اهمیت را نشان می‌دهد. اول اینکه طی سال‌های 1395 تا 1398 دولت داده‌های شفافی از عملکرد ثبت اختراع در کشور منتشر نکرده است. مورد دوم اینکه، طبق داده‌هایی که منتشر شده، تعداد ثبت اختراع کشور از حدود 6700 مورد در سال 1386 به 2424 مورد در سال 1401 رسیده است. البته کاهش تعداد ثبت اختراع تنها مربوط به سال 1401 نبوده و از اتفاقی است که از سال 1392 در کشور شروع شده است. البته بدتر از اینها، اینکه سالانه از تعداد کل درخواست‌های ثبت اختراع فقط 30 درصد از آنها به ثبت می‌رسد و از اختراعات ثبت شده نیز تنها 10 درصد از آنها تجاری می‌شود. آمارها نشان می‌دهد تعداد ثبت اختراع سالانه در بالاترین میزان خود در سال 1386 به 6783 فقره رسیده است. همچنین اگر میانگین اعداد سال‌های 1385 تا 1391 را با سال‌های 1392 تا 1401 مقایسه کنیم، این دو گروه از سال‌ها تفاوت 54 درصدی دارند. به عبارتی، تعداد ثبت اختراع از سال 1385 تا 1401 کاهش 54 درصدی را نشان می‌دهد.

رتبه 51 در جهان

گرچه تعداد ثبت اختراع در ایران کاهش یافته با این حال ایران در رتبه 51 جهان جای گرفته است. کارشناسان این حوزه می‌گویند ظرفیت کشور بیش از اینهاست و جایگاه فعلی با توجه به حجم بالای تولیدات علمی اصلا قابل قبول نیست؛ چرا که ایران در تولید مقالات علمی رتبه 16 جهان را دارد. به‌طور کلی مقالات تحقیقاتی نماد برون‌داد علمی و پروانه‌های ثبت اختراع نماد برون‌داد فناوری و نوآوری است که امکان تجاری‌سازی را دارند. مطابق با آخرین آمار میزان ثبت این پژوهش‌ها بیشترین تعداد اختراعات ثبت‌شده در کشورهای ایالات متحده آمریکا، ژاپن و کره‌جنوبی بوده و ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع رتبه ۵۱ جهان را از آن خود کرده است.

ایران کمتر از یک درصد!

در تمامی کشورهای جهان، تعداد تولیدات علمی از تعداد تولیدات فناورانه (پروانه‌های ثبت اختراع) بیشتر است. در کشورهای توسعه‌یافته درصد پروانه‌های ثبت اختراع به انتشارات علمی در ثبت اختراعات مانند ژاپن، تایوان، کره و آمریکا به ترتیب 51.86درصد، 16.7۰ درصد، 34.54 درصد و 13.45 درصد می‌باشد. اما در ایران طبق آخرین آمار تنها 1768 مقاله از 58 هزار مدرک wos منتشر می‌شوند؛ به این معنا که تنها حدود 0.32 درصد (چیزی کمتر از یک درصد) از آنها به مرحله انتشار به‌صورت مقاله در پایگاه us patent s می‌رسند.

ایران رتبه 5؛ عربستان صدرنشین جهان اسلام!

طبق گزارش‌های شاخص جهانی نوآوری، در زمستان سال 1402، ایران در بین کشورهایی که طی یک دهه گذشته بیشترین رشد را در علم و فناوری داشته‌اند، با ۵۱ پله بیشترین صعود را از رتبه ۱۱۳ به رتبه ۶۲ داشته است. این آمار امیدوارکننده است اما در دهه‌های گذشته ایران دارای رتبه بسیار خوبی بوده است که با مقایسه آمار اختراعات ثبت‌شده در این سال‌ها می‌توان نتیجه گرفت این پیشرفت نسبت به جامعه افراد خلاق و مخترعان کشور مناسب نبوده است. طبیعتا باید در این سنجش، کشورها را با توجه به ابرچالش‌ها و اولویت‌های پژوهشی و فناوری خود در سطوح مختلف محلی، ملی و بین‌المللی مورد قضاوت قرار داد و همچنین باید زمینه‌های تحقیق و فناوری‌های کاربردی مورد نیاز را برای پیشرفت در زمان‌های آتی فراهم کرد. در این خصوص این آمار نیز قابل تامل است. در بین کشورهای اسلامی به لحاظ تعداد پروانه ثبت اختراع، ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع، جایگاه پنجم را از آن خود کرده است. کشورهای عربستان‌سعودی، مالزی، ترکیه و امارات متحده عربی به ترتیب با ۱۷۰۸۸، ۸۱۱۶، ۵۷۶۵ و ۲۹۴۲ در جایگاه اول تا چهارم کشورهای اسلامی قرار دارند.

30 درصد از درخواست‌ها ثبت می‌شود

تعداد اختراعات ملی ثبت شده توسط موسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری کشور در سال‌های ۱۳۹۷ لغایت 1401 نشان می‌دهد به‌طور میانگین در هر سال ۴۴۰ پروانه ثبت اختراع ملی صادر شده که در مقایسه با تعداد مقالات علمی تولید شده بسیار کم است. همچنین داده‌های سه سال اخیر حاکی از کاهش حداقل 12-13 درصدی تعداد اظهارنامه‌های ثبت شده است. سال 1399، 10500 اظهارنامه ثبت شده و 1401، 9100 اظهارنامه ثبت شده که به دنبال آن طبیعتا شاهد کاهش 27 درصدی تعداد گواهی ثبت اختراع از سال 99 با 3337 گواهی تا سال 1401 با 2424 تعداد گواهی ثبت اختراع بوده‌ایم که این کاهش با وجود افزایش تعداد اختراعات و جمعیت نخبگان در کشور کمی عجیب به نظر می‌رسد و باید علل آن مشخص شود. همچنین به‌طور میانگین بین 25 تا 30 درصد از اظهارنامه‌ها یا درخواست‌های ثبت اختراع به ثبت می‌رسند. در همین راستا میترا امین‌لو، مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌وگو با «فرهیختگان» این آمار کاهشی را دور از انتظار ندانست و در ادامه اینچنین پاسخ داد: «بحث مردود شدن بسیاری از اظهارنامه‌های ثبت اختراعات در تمام نقاط دنیا مرسوم است و نرخ پذیرش یا رد اختراعات، مقالات و… در بسترهای معتبر برای مثال به 10 تا 30 درصد هم می‌رسد و طبیعتا مساله دور از انتظاری نیست و لذا می‌توان گفت یک نگاشت یک به یکی بین هر درخواست اختراع و پاسخ تایید یا رد وجود ندارد.

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

گرانی به ثبت اختراع هم رسید

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری همچنین از دلایل احتمالی روند کاهشی پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع در کشور به «فرهیختگان» گفت: «از سال 1396 که درخواست‌های ثبت اختراع به 15هزار شماره می‌رسید، تا به امروز شاهد روند نزولی این نرخ‌های ثبت هستیم که البته دلایل متعددی را می‌توان برای این روند نزولی ذکر کرد ازجمله همه‌گیری کرونا یا حتی افزایش نرخ برابری ارز که باعث افزایش هزینه‌های پژوهش و به دنبال آن کاهش تعداد پژوهش‌ها و اختراعات می‌شود. ما شاهد کاهش نرخ درخواست‌های ثبت علاوه‌بر نرخ پذیرش نیز می‌باشیم. برای مثال با فرض اینکه شاهد 20 درصد کاهش ثبت درخواست اختراعات باشیم، به دنبال آن احتمالا شاهد کاهش 25 درصد یا حتی بیش از آن کاهش نرخ پذیرش این گواهی‌نامه‌ها هم خواهیم بود.»
وی با بیان اینکه به‌منظور افزایش کیفیت اختراعات و برابری با سطح کیفی جهانی، نرخ این رد درخواست‌ها طبیعتا افزایش می‌یابد، ادامه می‌دهد: «البته یکی از دلایل بسیار مهم و منطقی این اتفاق را می‌توان نظام ارزیابی اختراعات در کشور زیر نظر قوه قضائیه تلقی کرد که در حال پیشروی به سمت نظام کیفی‌تر است و از حالت شکلی خارج شده است. بنابراین از نگاهی دیگر این کاهش می‌تواند نوید خوبی باشد، اگرچه باید تلاش کرد نرخ پذیرش‌ها روندی صعودی به خود بگیرد. آمار نرخ ثبت اختراعات ایرانی در سازمان مالکیت جهانی با یک سال تاخیر منتشر می‌شود، چون سامانه داخلی آمار به‌روز منتشر نمی‌کند.»

سانسور آمار ثبت اختراع

امین‌لو در ادامه از موجود نبودن آمار به‌روز میزان اختراعات ثبت شده در سامانه کانون مالکیت معنوی زیر نظر قوه قضائیه اظهار تاسف کرد و اینچنین ادامه داد: «نکته مهمی که درباره آمار رد و پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع وجود دارد، این است که در سایت کانون مالکیت معنوی متاسفانه آماری موجود نیست و داده‌های منتشرشده تنها از سازمان مالکیت جهانی فکری آن هم با یک سال تاخیر به مرحله انتشار می‌رسند و طبق آخرین آمار موجود احتمالا ما نرخ پذیرش گواهی‌های ثبت اختراع 25 درصدی را شاهد هستیم.»

بروکراسی علیه مخترعان ایرانی

یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مسیر پرپیچ‌وخم ثبت اختراع در ایران، زمانبر بودن این فرآیند است که این مهم مرتبط با اداره ثبت اختراعات و مالکیت فکری زیر نظر قوه قضائیه می‌باشد. بسیاری از مخترعان از زمانبر بودن این مسیر گله‌مندند و زمان حدودی رسیدگی به فرآیند ثبت درخواست خود را دو سال بیان می‌کنند که درنهایت باعث تغییر مقصد ثبت اختراع برای آنان خواهد شد و آنان مجبور به ثبت اختراع خود در خارج از کشور می‌شوند. این اتفاق تا جایی پیش می‌رود که طبق آخرین آمار ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور هم طی این سال‌ها کاهش عجیبی را پشت سر گذاشته است و از 250 ثبت به 180 ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور رسیده است. با این وضعیت تغییر مقصد مخترعان ایرانی بدیهی است.
در ادامه مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری با بیان اینکه در دیگر نقاط جهان فرآیند ثبت اختراعات پیچیده‌تر است، اشاره کرد: «در اتحادیه اروپا هم پرونده‌هایی وجود دارد که فرآیند رسیدگی به آنها 5 یا 6 سال به طول انجامیده است و این اتفاق دور از انتظار نیست و در سایر کشورهای خارجی نیز این روند طبیعی است. در آمریکا هم که آمار ثبت اختراعات نسبتا بالاتری از ایران دارد و عمده ثبت پرونده اختراعات ایران در آمریکا صورت می‌گیرد، به صورت میانگین این فرآیند 3 سال زمان می‌برد. اما در ایران علی‌رغم اینکه بسیاری فرآیند رسیدگی به درخواست‌ها را زمانبر می‌دانند، در مقایسه با دنیا اصلا روال طولانی ندارد. باید به دقت به فرآیند استاندارد‌سنجی دنیا نگاه کرد و این فرآیند را در ایران نیز پیاده کرد. البته که مسئول پاسخ‌دهی به آن قوه قضائیه است ولی تلاش ما این است این فرآیند در ایران به صورت میانگین از 3 ماه تا یک سال زمان ببرد.» وی در ادامه با پذیرش روند زمانی نسبتا زیاد در ایران، این فرآیند را به موضوعات متنوع پژوهشی ربط داد که با توجه به میزان شرکت‌کنندگان آن احتمالا فرآیند رسیدگی‌اش طولانی‌تر خواهد بود. برای مثال حوزه‌های شیمی، دارویی و الکترونیک معمولا حیطه‌های شلوغی هستند و فرآیند رسیدگی آنها زمان بیشتری به طول می‌انجامد.

نبود یک زیرساخت ابتدایی

میترا امین‌لو، در ادامه از نبود زیرساختی مهم در سامانه استعلام مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه به این صورت اشاره کرد و گفت: «نکته دیگر نبود زیرساخت ارزیابی ماهوی اختراعات در مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه است که مرکز را مجبور به برون‌سپاری فرآیند ارزیابی در حدود بیش از 70 درصد موارد از مرجع استعلام می‌کند. فرآیند پاسخ‌دهی مراجع استعلام نکته قابل‌توجهی است؛ به علاوه هزینه‌های متغیر این 70 مراجع استعلام که باعث گزینشی شدن این فرآیند توسط مراجعه‌کننده خواهد شد. همه و همه چالش‌هایی است که مخترع با آن روبه‌رو است و باید با سیاستگذاری‌های نوین آن را رفع کرد.» وی این گونه ادامه داد: «همچنین ضریب نفوذ بسیار پایین سیستم کارگزاری خدمات مرکز مالکیت فکری در کشور بین فناوران یکی از عوامل حائز اهمیت است که باعث زمانبر شدن این فرآیند خواهد شد و فناوران مجبور به نگارش متون گزارش اختراعات و پیگیری شخصی فرآیند کار خود خواهند بود که به دلیل ناآشنایی با آن مسیر و همچنین عدم آموزش در نگارش متون فنی هم‌سطح با موارد جهانی بالطبع با رد درخواست ثبت خود مواجه می‌شوند.»

معاونت علمی رئیس‌جمهور آستین بالا زده است

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ادامه از سیاست‌های حمایتی نوین مرکز دارایی‌های فکری این‌گونه یاد کرد: «به‌منظورحفاظت از دارایی‌های علمی کشور معاونت علمی ریاست‌جمهوری سیاست‌هایی را اتخاذ کرده است اما برای فرآیند‌های اداری مربوط به اختراعات به دلایل مختلفی حمایتی را قائل نشدیم، ازجمله هزینه‌های بسیار پایین و روال عادی اداری که طی می‌شود.» به گفته امین‌لو، اکنون یکی دیگر از چالش‌های اصلی که وجود دارد عدم توانایی نگارش فناوران باکیفیت و تخصصی در سطح اختراعات جهانی است. وی می‌گوید تلاش ما این بوده که بدنه کارگزاری معاونت علمی در حوزه مالکیت فکری را به میزان زیادی فعال کنیم و میزان آن از سه کارگزار به 16 کارگزار افزایش یافته است. او ادامه داد: «همچنین حمایت‌های مالی را تا حدود 70 درصد در این راستا اعمال کردیم تا سطح کیفی نگارش متون تخصصی بین مخترعان با هزینه کمتر، سهولت بیشتر و کیفیت بالاتر افزایش یابد و نرخ پذیرش نیز رشد کند و از ارزش‌گذاری مناسبی برخوردار شود.»

ثبت اختراع در ایران ارزان‌تر از دنیا

امین‌لو درخصوص هزینه‌های ثبت اختراع نیز تصریح کرد: «این هزینه‌ها بسیار ارزان‌تر از دنیاست. در ایران اگر فقط فرآیند ثبت درخواست اختراع را در نظر بگیریم و مصادیق دیگر حوزه مالکیت فکری از جمله فرآیند ارزش‌گذاری تجاری و طرح صنعتی شدن را جدا کنیم؛ با توجه به اینکه در تمام دنیا این موارد دارای هزینه متغیر و بسیار گران است؛ کشور ما فرآیند ارزانی را طی می‌کند. اروپا و ژاپن گران‌ترین ادارات ثبت اختراع در دنیا را دارند؛ مبلغ سرمایه‌گذاری در اروپا 12هزار یورو برآورد شده است. در آمریکا این مبلغ 7تا 10 هزار دلار ذکر شده اما در ایران نیز فرآیند‌های اداری در قوه قضائیه به‌منظور توسعه کشور وحمایت از قشر نخبگانی بسیار ارزان در نظر گرفته شده است. ثبت اختراع برای اشخاص حقیقی 1000تومان و فرد حقوقی 10 هزار نهایتا تا 100 هزار تومان بیان می‌شود. فقط در فرآیند استعلام این هزینه به دلیل سیاستگذاری‌های نوین و افزایش کیفیت کار گران‌تر در نظر گرفته شده و حدودا از 500 هزار تومان تا چندین میلیون (سه تا چهار میلیون تومان) برآورد می‌شود که در مقایسه با هزینه ‌های دلاری بسیار ارزان‌تر است. در مسیر کارهای اداری نیز هزینه سرمایه‌گذاری برای اشخاص حقوقی 10 برابر اشخاص حقیقی است. همچنین در روند استعلام نیز اشخاص حقوقی دو برابر بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

ثبت اختراع‌ها نصف شد

ثبت اختراع‌ها نصف شد

 

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

فاطمه‌سادات مرتضوی، خبرنگار: در سال‌های اخیر با تغییرات و تحولات در سراسر دنیا، بیش از پیش احساس نیاز گذر از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان احساس می‌شود. ایران نیز از این قضیه مستثنی نبوده و به دنبال آن در این برهه شاهد شکل‌گیری کسب‌وکار دانش‌بنیان نوظهور مبتنی‌بر فناوری هستیم که بیشترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است. در همین راستا باید زمینه تولید و حمایت از محصولات دانش‌بنیان را فراهم کرد تا ایران نیز از دایره رقابت جا نماند. یکی از مصادیق حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان نیز مربوط به بحث حمایت از ثبت اختراعات در کشور است. طبق آخرین داده‌های منتشرشده از سوی کانون مالکیت فکری ایران، کشورمان در موضوع اختراعات در آخرین رتبه‌بندی جهانی سال ۲۰۲۳ با ۱۷۶۸ اختراع که پرونده آنها در کشور ثبت شده، در جایگاه ۵۱ جهان جای گرفته است. براساس گزارش سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) درخصوص اقتصادهای نوآور برتر، کشورهای هند، ایران و قزاقستان در منطقه آسیای‌مرکزی و جنوبی به ترتیب در جایگاه اول تا سوم قرار گرفته‌اند.

کاهش 54 درصدی ثبت اختراع در 15 سال اخیر

نگاهی به داده‌های جهانی و داده‌های داخلی دو نکته حائز اهمیت را نشان می‌دهد. اول اینکه طی سال‌های 1395 تا 1398 دولت داده‌های شفافی از عملکرد ثبت اختراع در کشور منتشر نکرده است. مورد دوم اینکه، طبق داده‌هایی که منتشر شده، تعداد ثبت اختراع کشور از حدود 6700 مورد در سال 1386 به 2424 مورد در سال 1401 رسیده است. البته کاهش تعداد ثبت اختراع تنها مربوط به سال 1401 نبوده و از اتفاقی است که از سال 1392 در کشور شروع شده است. البته بدتر از اینها، اینکه سالانه از تعداد کل درخواست‌های ثبت اختراع فقط 30 درصد از آنها به ثبت می‌رسد و از اختراعات ثبت شده نیز تنها 10 درصد از آنها تجاری می‌شود. آمارها نشان می‌دهد تعداد ثبت اختراع سالانه در بالاترین میزان خود در سال 1386 به 6783 فقره رسیده است. همچنین اگر میانگین اعداد سال‌های 1385 تا 1391 را با سال‌های 1392 تا 1401 مقایسه کنیم، این دو گروه از سال‌ها تفاوت 54 درصدی دارند. به عبارتی، تعداد ثبت اختراع از سال 1385 تا 1401 کاهش 54 درصدی را نشان می‌دهد.

رتبه 51 در جهان

گرچه تعداد ثبت اختراع در ایران کاهش یافته با این حال ایران در رتبه 51 جهان جای گرفته است. کارشناسان این حوزه می‌گویند ظرفیت کشور بیش از اینهاست و جایگاه فعلی با توجه به حجم بالای تولیدات علمی اصلا قابل قبول نیست؛ چرا که ایران در تولید مقالات علمی رتبه 16 جهان را دارد. به‌طور کلی مقالات تحقیقاتی نماد برون‌داد علمی و پروانه‌های ثبت اختراع نماد برون‌داد فناوری و نوآوری است که امکان تجاری‌سازی را دارند. مطابق با آخرین آمار میزان ثبت این پژوهش‌ها بیشترین تعداد اختراعات ثبت‌شده در کشورهای ایالات متحده آمریکا، ژاپن و کره‌جنوبی بوده و ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع رتبه ۵۱ جهان را از آن خود کرده است.

ایران کمتر از یک درصد!

در تمامی کشورهای جهان، تعداد تولیدات علمی از تعداد تولیدات فناورانه (پروانه‌های ثبت اختراع) بیشتر است. در کشورهای توسعه‌یافته درصد پروانه‌های ثبت اختراع به انتشارات علمی در ثبت اختراعات مانند ژاپن، تایوان، کره و آمریکا به ترتیب 51.86درصد، 16.7۰ درصد، 34.54 درصد و 13.45 درصد می‌باشد. اما در ایران طبق آخرین آمار تنها 1768 مقاله از 58 هزار مدرک wos منتشر می‌شوند؛ به این معنا که تنها حدود 0.32 درصد (چیزی کمتر از یک درصد) از آنها به مرحله انتشار به‌صورت مقاله در پایگاه us patent s می‌رسند.

ایران رتبه 5؛ عربستان صدرنشین جهان اسلام!

طبق گزارش‌های شاخص جهانی نوآوری، در زمستان سال 1402، ایران در بین کشورهایی که طی یک دهه گذشته بیشترین رشد را در علم و فناوری داشته‌اند، با ۵۱ پله بیشترین صعود را از رتبه ۱۱۳ به رتبه ۶۲ داشته است. این آمار امیدوارکننده است اما در دهه‌های گذشته ایران دارای رتبه بسیار خوبی بوده است که با مقایسه آمار اختراعات ثبت‌شده در این سال‌ها می‌توان نتیجه گرفت این پیشرفت نسبت به جامعه افراد خلاق و مخترعان کشور مناسب نبوده است. طبیعتا باید در این سنجش، کشورها را با توجه به ابرچالش‌ها و اولویت‌های پژوهشی و فناوری خود در سطوح مختلف محلی، ملی و بین‌المللی مورد قضاوت قرار داد و همچنین باید زمینه‌های تحقیق و فناوری‌های کاربردی مورد نیاز را برای پیشرفت در زمان‌های آتی فراهم کرد. در این خصوص این آمار نیز قابل تامل است. در بین کشورهای اسلامی به لحاظ تعداد پروانه ثبت اختراع، ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع، جایگاه پنجم را از آن خود کرده است. کشورهای عربستان‌سعودی، مالزی، ترکیه و امارات متحده عربی به ترتیب با ۱۷۰۸۸، ۸۱۱۶، ۵۷۶۵ و ۲۹۴۲ در جایگاه اول تا چهارم کشورهای اسلامی قرار دارند.

30 درصد از درخواست‌ها ثبت می‌شود

تعداد اختراعات ملی ثبت شده توسط موسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری کشور در سال‌های ۱۳۹۷ لغایت 1401 نشان می‌دهد به‌طور میانگین در هر سال ۴۴۰ پروانه ثبت اختراع ملی صادر شده که در مقایسه با تعداد مقالات علمی تولید شده بسیار کم است. همچنین داده‌های سه سال اخیر حاکی از کاهش حداقل 12-13 درصدی تعداد اظهارنامه‌های ثبت شده است. سال 1399، 10500 اظهارنامه ثبت شده و 1401، 9100 اظهارنامه ثبت شده که به دنبال آن طبیعتا شاهد کاهش 27 درصدی تعداد گواهی ثبت اختراع از سال 99 با 3337 گواهی تا سال 1401 با 2424 تعداد گواهی ثبت اختراع بوده‌ایم که این کاهش با وجود افزایش تعداد اختراعات و جمعیت نخبگان در کشور کمی عجیب به نظر می‌رسد و باید علل آن مشخص شود. همچنین به‌طور میانگین بین 25 تا 30 درصد از اظهارنامه‌ها یا درخواست‌های ثبت اختراع به ثبت می‌رسند. در همین راستا میترا امین‌لو، مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌وگو با «فرهیختگان» این آمار کاهشی را دور از انتظار ندانست و در ادامه اینچنین پاسخ داد: «بحث مردود شدن بسیاری از اظهارنامه‌های ثبت اختراعات در تمام نقاط دنیا مرسوم است و نرخ پذیرش یا رد اختراعات، مقالات و… در بسترهای معتبر برای مثال به 10 تا 30 درصد هم می‌رسد و طبیعتا مساله دور از انتظاری نیست و لذا می‌توان گفت یک نگاشت یک به یکی بین هر درخواست اختراع و پاسخ تایید یا رد وجود ندارد.

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

گرانی به ثبت اختراع هم رسید

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری همچنین از دلایل احتمالی روند کاهشی پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع در کشور به «فرهیختگان» گفت: «از سال 1396 که درخواست‌های ثبت اختراع به 15هزار شماره می‌رسید، تا به امروز شاهد روند نزولی این نرخ‌های ثبت هستیم که البته دلایل متعددی را می‌توان برای این روند نزولی ذکر کرد ازجمله همه‌گیری کرونا یا حتی افزایش نرخ برابری ارز که باعث افزایش هزینه‌های پژوهش و به دنبال آن کاهش تعداد پژوهش‌ها و اختراعات می‌شود. ما شاهد کاهش نرخ درخواست‌های ثبت علاوه‌بر نرخ پذیرش نیز می‌باشیم. برای مثال با فرض اینکه شاهد 20 درصد کاهش ثبت درخواست اختراعات باشیم، به دنبال آن احتمالا شاهد کاهش 25 درصد یا حتی بیش از آن کاهش نرخ پذیرش این گواهی‌نامه‌ها هم خواهیم بود.»
وی با بیان اینکه به‌منظور افزایش کیفیت اختراعات و برابری با سطح کیفی جهانی، نرخ این رد درخواست‌ها طبیعتا افزایش می‌یابد، ادامه می‌دهد: «البته یکی از دلایل بسیار مهم و منطقی این اتفاق را می‌توان نظام ارزیابی اختراعات در کشور زیر نظر قوه قضائیه تلقی کرد که در حال پیشروی به سمت نظام کیفی‌تر است و از حالت شکلی خارج شده است. بنابراین از نگاهی دیگر این کاهش می‌تواند نوید خوبی باشد، اگرچه باید تلاش کرد نرخ پذیرش‌ها روندی صعودی به خود بگیرد. آمار نرخ ثبت اختراعات ایرانی در سازمان مالکیت جهانی با یک سال تاخیر منتشر می‌شود، چون سامانه داخلی آمار به‌روز منتشر نمی‌کند.»

سانسور آمار ثبت اختراع

امین‌لو در ادامه از موجود نبودن آمار به‌روز میزان اختراعات ثبت شده در سامانه کانون مالکیت معنوی زیر نظر قوه قضائیه اظهار تاسف کرد و اینچنین ادامه داد: «نکته مهمی که درباره آمار رد و پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع وجود دارد، این است که در سایت کانون مالکیت معنوی متاسفانه آماری موجود نیست و داده‌های منتشرشده تنها از سازمان مالکیت جهانی فکری آن هم با یک سال تاخیر به مرحله انتشار می‌رسند و طبق آخرین آمار موجود احتمالا ما نرخ پذیرش گواهی‌های ثبت اختراع 25 درصدی را شاهد هستیم.»

بروکراسی علیه مخترعان ایرانی

یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مسیر پرپیچ‌وخم ثبت اختراع در ایران، زمانبر بودن این فرآیند است که این مهم مرتبط با اداره ثبت اختراعات و مالکیت فکری زیر نظر قوه قضائیه می‌باشد. بسیاری از مخترعان از زمانبر بودن این مسیر گله‌مندند و زمان حدودی رسیدگی به فرآیند ثبت درخواست خود را دو سال بیان می‌کنند که درنهایت باعث تغییر مقصد ثبت اختراع برای آنان خواهد شد و آنان مجبور به ثبت اختراع خود در خارج از کشور می‌شوند. این اتفاق تا جایی پیش می‌رود که طبق آخرین آمار ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور هم طی این سال‌ها کاهش عجیبی را پشت سر گذاشته است و از 250 ثبت به 180 ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور رسیده است. با این وضعیت تغییر مقصد مخترعان ایرانی بدیهی است.
در ادامه مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری با بیان اینکه در دیگر نقاط جهان فرآیند ثبت اختراعات پیچیده‌تر است، اشاره کرد: «در اتحادیه اروپا هم پرونده‌هایی وجود دارد که فرآیند رسیدگی به آنها 5 یا 6 سال به طول انجامیده است و این اتفاق دور از انتظار نیست و در سایر کشورهای خارجی نیز این روند طبیعی است. در آمریکا هم که آمار ثبت اختراعات نسبتا بالاتری از ایران دارد و عمده ثبت پرونده اختراعات ایران در آمریکا صورت می‌گیرد، به صورت میانگین این فرآیند 3 سال زمان می‌برد. اما در ایران علی‌رغم اینکه بسیاری فرآیند رسیدگی به درخواست‌ها را زمانبر می‌دانند، در مقایسه با دنیا اصلا روال طولانی ندارد. باید به دقت به فرآیند استاندارد‌سنجی دنیا نگاه کرد و این فرآیند را در ایران نیز پیاده کرد. البته که مسئول پاسخ‌دهی به آن قوه قضائیه است ولی تلاش ما این است این فرآیند در ایران به صورت میانگین از 3 ماه تا یک سال زمان ببرد.» وی در ادامه با پذیرش روند زمانی نسبتا زیاد در ایران، این فرآیند را به موضوعات متنوع پژوهشی ربط داد که با توجه به میزان شرکت‌کنندگان آن احتمالا فرآیند رسیدگی‌اش طولانی‌تر خواهد بود. برای مثال حوزه‌های شیمی، دارویی و الکترونیک معمولا حیطه‌های شلوغی هستند و فرآیند رسیدگی آنها زمان بیشتری به طول می‌انجامد.

نبود یک زیرساخت ابتدایی

میترا امین‌لو، در ادامه از نبود زیرساختی مهم در سامانه استعلام مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه به این صورت اشاره کرد و گفت: «نکته دیگر نبود زیرساخت ارزیابی ماهوی اختراعات در مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه است که مرکز را مجبور به برون‌سپاری فرآیند ارزیابی در حدود بیش از 70 درصد موارد از مرجع استعلام می‌کند. فرآیند پاسخ‌دهی مراجع استعلام نکته قابل‌توجهی است؛ به علاوه هزینه‌های متغیر این 70 مراجع استعلام که باعث گزینشی شدن این فرآیند توسط مراجعه‌کننده خواهد شد. همه و همه چالش‌هایی است که مخترع با آن روبه‌رو است و باید با سیاستگذاری‌های نوین آن را رفع کرد.» وی این گونه ادامه داد: «همچنین ضریب نفوذ بسیار پایین سیستم کارگزاری خدمات مرکز مالکیت فکری در کشور بین فناوران یکی از عوامل حائز اهمیت است که باعث زمانبر شدن این فرآیند خواهد شد و فناوران مجبور به نگارش متون گزارش اختراعات و پیگیری شخصی فرآیند کار خود خواهند بود که به دلیل ناآشنایی با آن مسیر و همچنین عدم آموزش در نگارش متون فنی هم‌سطح با موارد جهانی بالطبع با رد درخواست ثبت خود مواجه می‌شوند.»

معاونت علمی رئیس‌جمهور آستین بالا زده است

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ادامه از سیاست‌های حمایتی نوین مرکز دارایی‌های فکری این‌گونه یاد کرد: «به‌منظورحفاظت از دارایی‌های علمی کشور معاونت علمی ریاست‌جمهوری سیاست‌هایی را اتخاذ کرده است اما برای فرآیند‌های اداری مربوط به اختراعات به دلایل مختلفی حمایتی را قائل نشدیم، ازجمله هزینه‌های بسیار پایین و روال عادی اداری که طی می‌شود.» به گفته امین‌لو، اکنون یکی دیگر از چالش‌های اصلی که وجود دارد عدم توانایی نگارش فناوران باکیفیت و تخصصی در سطح اختراعات جهانی است. وی می‌گوید تلاش ما این بوده که بدنه کارگزاری معاونت علمی در حوزه مالکیت فکری را به میزان زیادی فعال کنیم و میزان آن از سه کارگزار به 16 کارگزار افزایش یافته است. او ادامه داد: «همچنین حمایت‌های مالی را تا حدود 70 درصد در این راستا اعمال کردیم تا سطح کیفی نگارش متون تخصصی بین مخترعان با هزینه کمتر، سهولت بیشتر و کیفیت بالاتر افزایش یابد و نرخ پذیرش نیز رشد کند و از ارزش‌گذاری مناسبی برخوردار شود.»

ثبت اختراع در ایران ارزان‌تر از دنیا

امین‌لو درخصوص هزینه‌های ثبت اختراع نیز تصریح کرد: «این هزینه‌ها بسیار ارزان‌تر از دنیاست. در ایران اگر فقط فرآیند ثبت درخواست اختراع را در نظر بگیریم و مصادیق دیگر حوزه مالکیت فکری از جمله فرآیند ارزش‌گذاری تجاری و طرح صنعتی شدن را جدا کنیم؛ با توجه به اینکه در تمام دنیا این موارد دارای هزینه متغیر و بسیار گران است؛ کشور ما فرآیند ارزانی را طی می‌کند. اروپا و ژاپن گران‌ترین ادارات ثبت اختراع در دنیا را دارند؛ مبلغ سرمایه‌گذاری در اروپا 12هزار یورو برآورد شده است. در آمریکا این مبلغ 7تا 10 هزار دلار ذکر شده اما در ایران نیز فرآیند‌های اداری در قوه قضائیه به‌منظور توسعه کشور وحمایت از قشر نخبگانی بسیار ارزان در نظر گرفته شده است. ثبت اختراع برای اشخاص حقیقی 1000تومان و فرد حقوقی 10 هزار نهایتا تا 100 هزار تومان بیان می‌شود. فقط در فرآیند استعلام این هزینه به دلیل سیاستگذاری‌های نوین و افزایش کیفیت کار گران‌تر در نظر گرفته شده و حدودا از 500 هزار تومان تا چندین میلیون (سه تا چهار میلیون تومان) برآورد می‌شود که در مقایسه با هزینه ‌های دلاری بسیار ارزان‌تر است. در مسیر کارهای اداری نیز هزینه سرمایه‌گذاری برای اشخاص حقوقی 10 برابر اشخاص حقیقی است. همچنین در روند استعلام نیز اشخاص حقوقی دو برابر بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

ثبت اختراع‌ها نصف شد

ثبت اختراع‌ها نصف شد

 

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

فاطمه‌سادات مرتضوی، خبرنگار: در سال‌های اخیر با تغییرات و تحولات در سراسر دنیا، بیش از پیش احساس نیاز گذر از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان احساس می‌شود. ایران نیز از این قضیه مستثنی نبوده و به دنبال آن در این برهه شاهد شکل‌گیری کسب‌وکار دانش‌بنیان نوظهور مبتنی‌بر فناوری هستیم که بیشترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است. در همین راستا باید زمینه تولید و حمایت از محصولات دانش‌بنیان را فراهم کرد تا ایران نیز از دایره رقابت جا نماند. یکی از مصادیق حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان نیز مربوط به بحث حمایت از ثبت اختراعات در کشور است. طبق آخرین داده‌های منتشرشده از سوی کانون مالکیت فکری ایران، کشورمان در موضوع اختراعات در آخرین رتبه‌بندی جهانی سال ۲۰۲۳ با ۱۷۶۸ اختراع که پرونده آنها در کشور ثبت شده، در جایگاه ۵۱ جهان جای گرفته است. براساس گزارش سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) درخصوص اقتصادهای نوآور برتر، کشورهای هند، ایران و قزاقستان در منطقه آسیای‌مرکزی و جنوبی به ترتیب در جایگاه اول تا سوم قرار گرفته‌اند.

کاهش 54 درصدی ثبت اختراع در 15 سال اخیر

نگاهی به داده‌های جهانی و داده‌های داخلی دو نکته حائز اهمیت را نشان می‌دهد. اول اینکه طی سال‌های 1395 تا 1398 دولت داده‌های شفافی از عملکرد ثبت اختراع در کشور منتشر نکرده است. مورد دوم اینکه، طبق داده‌هایی که منتشر شده، تعداد ثبت اختراع کشور از حدود 6700 مورد در سال 1386 به 2424 مورد در سال 1401 رسیده است. البته کاهش تعداد ثبت اختراع تنها مربوط به سال 1401 نبوده و از اتفاقی است که از سال 1392 در کشور شروع شده است. البته بدتر از اینها، اینکه سالانه از تعداد کل درخواست‌های ثبت اختراع فقط 30 درصد از آنها به ثبت می‌رسد و از اختراعات ثبت شده نیز تنها 10 درصد از آنها تجاری می‌شود. آمارها نشان می‌دهد تعداد ثبت اختراع سالانه در بالاترین میزان خود در سال 1386 به 6783 فقره رسیده است. همچنین اگر میانگین اعداد سال‌های 1385 تا 1391 را با سال‌های 1392 تا 1401 مقایسه کنیم، این دو گروه از سال‌ها تفاوت 54 درصدی دارند. به عبارتی، تعداد ثبت اختراع از سال 1385 تا 1401 کاهش 54 درصدی را نشان می‌دهد.

رتبه 51 در جهان

گرچه تعداد ثبت اختراع در ایران کاهش یافته با این حال ایران در رتبه 51 جهان جای گرفته است. کارشناسان این حوزه می‌گویند ظرفیت کشور بیش از اینهاست و جایگاه فعلی با توجه به حجم بالای تولیدات علمی اصلا قابل قبول نیست؛ چرا که ایران در تولید مقالات علمی رتبه 16 جهان را دارد. به‌طور کلی مقالات تحقیقاتی نماد برون‌داد علمی و پروانه‌های ثبت اختراع نماد برون‌داد فناوری و نوآوری است که امکان تجاری‌سازی را دارند. مطابق با آخرین آمار میزان ثبت این پژوهش‌ها بیشترین تعداد اختراعات ثبت‌شده در کشورهای ایالات متحده آمریکا، ژاپن و کره‌جنوبی بوده و ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع رتبه ۵۱ جهان را از آن خود کرده است.

ایران کمتر از یک درصد!

در تمامی کشورهای جهان، تعداد تولیدات علمی از تعداد تولیدات فناورانه (پروانه‌های ثبت اختراع) بیشتر است. در کشورهای توسعه‌یافته درصد پروانه‌های ثبت اختراع به انتشارات علمی در ثبت اختراعات مانند ژاپن، تایوان، کره و آمریکا به ترتیب 51.86درصد، 16.7۰ درصد، 34.54 درصد و 13.45 درصد می‌باشد. اما در ایران طبق آخرین آمار تنها 1768 مقاله از 58 هزار مدرک wos منتشر می‌شوند؛ به این معنا که تنها حدود 0.32 درصد (چیزی کمتر از یک درصد) از آنها به مرحله انتشار به‌صورت مقاله در پایگاه us patent s می‌رسند.

ایران رتبه 5؛ عربستان صدرنشین جهان اسلام!

طبق گزارش‌های شاخص جهانی نوآوری، در زمستان سال 1402، ایران در بین کشورهایی که طی یک دهه گذشته بیشترین رشد را در علم و فناوری داشته‌اند، با ۵۱ پله بیشترین صعود را از رتبه ۱۱۳ به رتبه ۶۲ داشته است. این آمار امیدوارکننده است اما در دهه‌های گذشته ایران دارای رتبه بسیار خوبی بوده است که با مقایسه آمار اختراعات ثبت‌شده در این سال‌ها می‌توان نتیجه گرفت این پیشرفت نسبت به جامعه افراد خلاق و مخترعان کشور مناسب نبوده است. طبیعتا باید در این سنجش، کشورها را با توجه به ابرچالش‌ها و اولویت‌های پژوهشی و فناوری خود در سطوح مختلف محلی، ملی و بین‌المللی مورد قضاوت قرار داد و همچنین باید زمینه‌های تحقیق و فناوری‌های کاربردی مورد نیاز را برای پیشرفت در زمان‌های آتی فراهم کرد. در این خصوص این آمار نیز قابل تامل است. در بین کشورهای اسلامی به لحاظ تعداد پروانه ثبت اختراع، ایران با ۱۷۶۸ پروانه ثبت اختراع، جایگاه پنجم را از آن خود کرده است. کشورهای عربستان‌سعودی، مالزی، ترکیه و امارات متحده عربی به ترتیب با ۱۷۰۸۸، ۸۱۱۶، ۵۷۶۵ و ۲۹۴۲ در جایگاه اول تا چهارم کشورهای اسلامی قرار دارند.

30 درصد از درخواست‌ها ثبت می‌شود

تعداد اختراعات ملی ثبت شده توسط موسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری کشور در سال‌های ۱۳۹۷ لغایت 1401 نشان می‌دهد به‌طور میانگین در هر سال ۴۴۰ پروانه ثبت اختراع ملی صادر شده که در مقایسه با تعداد مقالات علمی تولید شده بسیار کم است. همچنین داده‌های سه سال اخیر حاکی از کاهش حداقل 12-13 درصدی تعداد اظهارنامه‌های ثبت شده است. سال 1399، 10500 اظهارنامه ثبت شده و 1401، 9100 اظهارنامه ثبت شده که به دنبال آن طبیعتا شاهد کاهش 27 درصدی تعداد گواهی ثبت اختراع از سال 99 با 3337 گواهی تا سال 1401 با 2424 تعداد گواهی ثبت اختراع بوده‌ایم که این کاهش با وجود افزایش تعداد اختراعات و جمعیت نخبگان در کشور کمی عجیب به نظر می‌رسد و باید علل آن مشخص شود. همچنین به‌طور میانگین بین 25 تا 30 درصد از اظهارنامه‌ها یا درخواست‌های ثبت اختراع به ثبت می‌رسند. در همین راستا میترا امین‌لو، مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌وگو با «فرهیختگان» این آمار کاهشی را دور از انتظار ندانست و در ادامه اینچنین پاسخ داد: «بحث مردود شدن بسیاری از اظهارنامه‌های ثبت اختراعات در تمام نقاط دنیا مرسوم است و نرخ پذیرش یا رد اختراعات، مقالات و… در بسترهای معتبر برای مثال به 10 تا 30 درصد هم می‌رسد و طبیعتا مساله دور از انتظاری نیست و لذا می‌توان گفت یک نگاشت یک به یکی بین هر درخواست اختراع و پاسخ تایید یا رد وجود ندارد.

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

گرانی به ثبت اختراع هم رسید

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری همچنین از دلایل احتمالی روند کاهشی پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع در کشور به «فرهیختگان» گفت: «از سال 1396 که درخواست‌های ثبت اختراع به 15هزار شماره می‌رسید، تا به امروز شاهد روند نزولی این نرخ‌های ثبت هستیم که البته دلایل متعددی را می‌توان برای این روند نزولی ذکر کرد ازجمله همه‌گیری کرونا یا حتی افزایش نرخ برابری ارز که باعث افزایش هزینه‌های پژوهش و به دنبال آن کاهش تعداد پژوهش‌ها و اختراعات می‌شود. ما شاهد کاهش نرخ درخواست‌های ثبت علاوه‌بر نرخ پذیرش نیز می‌باشیم. برای مثال با فرض اینکه شاهد 20 درصد کاهش ثبت درخواست اختراعات باشیم، به دنبال آن احتمالا شاهد کاهش 25 درصد یا حتی بیش از آن کاهش نرخ پذیرش این گواهی‌نامه‌ها هم خواهیم بود.»
وی با بیان اینکه به‌منظور افزایش کیفیت اختراعات و برابری با سطح کیفی جهانی، نرخ این رد درخواست‌ها طبیعتا افزایش می‌یابد، ادامه می‌دهد: «البته یکی از دلایل بسیار مهم و منطقی این اتفاق را می‌توان نظام ارزیابی اختراعات در کشور زیر نظر قوه قضائیه تلقی کرد که در حال پیشروی به سمت نظام کیفی‌تر است و از حالت شکلی خارج شده است. بنابراین از نگاهی دیگر این کاهش می‌تواند نوید خوبی باشد، اگرچه باید تلاش کرد نرخ پذیرش‌ها روندی صعودی به خود بگیرد. آمار نرخ ثبت اختراعات ایرانی در سازمان مالکیت جهانی با یک سال تاخیر منتشر می‌شود، چون سامانه داخلی آمار به‌روز منتشر نمی‌کند.»

سانسور آمار ثبت اختراع

امین‌لو در ادامه از موجود نبودن آمار به‌روز میزان اختراعات ثبت شده در سامانه کانون مالکیت معنوی زیر نظر قوه قضائیه اظهار تاسف کرد و اینچنین ادامه داد: «نکته مهمی که درباره آمار رد و پذیرش درخواست‌های ثبت اختراع وجود دارد، این است که در سایت کانون مالکیت معنوی متاسفانه آماری موجود نیست و داده‌های منتشرشده تنها از سازمان مالکیت جهانی فکری آن هم با یک سال تاخیر به مرحله انتشار می‌رسند و طبق آخرین آمار موجود احتمالا ما نرخ پذیرش گواهی‌های ثبت اختراع 25 درصدی را شاهد هستیم.»

بروکراسی علیه مخترعان ایرانی

یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مسیر پرپیچ‌وخم ثبت اختراع در ایران، زمانبر بودن این فرآیند است که این مهم مرتبط با اداره ثبت اختراعات و مالکیت فکری زیر نظر قوه قضائیه می‌باشد. بسیاری از مخترعان از زمانبر بودن این مسیر گله‌مندند و زمان حدودی رسیدگی به فرآیند ثبت درخواست خود را دو سال بیان می‌کنند که درنهایت باعث تغییر مقصد ثبت اختراع برای آنان خواهد شد و آنان مجبور به ثبت اختراع خود در خارج از کشور می‌شوند. این اتفاق تا جایی پیش می‌رود که طبق آخرین آمار ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور هم طی این سال‌ها کاهش عجیبی را پشت سر گذاشته است و از 250 ثبت به 180 ثبت اختراع با حق‌تقدم خارج از کشور رسیده است. با این وضعیت تغییر مقصد مخترعان ایرانی بدیهی است.
در ادامه مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری با بیان اینکه در دیگر نقاط جهان فرآیند ثبت اختراعات پیچیده‌تر است، اشاره کرد: «در اتحادیه اروپا هم پرونده‌هایی وجود دارد که فرآیند رسیدگی به آنها 5 یا 6 سال به طول انجامیده است و این اتفاق دور از انتظار نیست و در سایر کشورهای خارجی نیز این روند طبیعی است. در آمریکا هم که آمار ثبت اختراعات نسبتا بالاتری از ایران دارد و عمده ثبت پرونده اختراعات ایران در آمریکا صورت می‌گیرد، به صورت میانگین این فرآیند 3 سال زمان می‌برد. اما در ایران علی‌رغم اینکه بسیاری فرآیند رسیدگی به درخواست‌ها را زمانبر می‌دانند، در مقایسه با دنیا اصلا روال طولانی ندارد. باید به دقت به فرآیند استاندارد‌سنجی دنیا نگاه کرد و این فرآیند را در ایران نیز پیاده کرد. البته که مسئول پاسخ‌دهی به آن قوه قضائیه است ولی تلاش ما این است این فرآیند در ایران به صورت میانگین از 3 ماه تا یک سال زمان ببرد.» وی در ادامه با پذیرش روند زمانی نسبتا زیاد در ایران، این فرآیند را به موضوعات متنوع پژوهشی ربط داد که با توجه به میزان شرکت‌کنندگان آن احتمالا فرآیند رسیدگی‌اش طولانی‌تر خواهد بود. برای مثال حوزه‌های شیمی، دارویی و الکترونیک معمولا حیطه‌های شلوغی هستند و فرآیند رسیدگی آنها زمان بیشتری به طول می‌انجامد.

نبود یک زیرساخت ابتدایی

میترا امین‌لو، در ادامه از نبود زیرساختی مهم در سامانه استعلام مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه به این صورت اشاره کرد و گفت: «نکته دیگر نبود زیرساخت ارزیابی ماهوی اختراعات در مرکز مالکیت معنوی قوه قضائیه است که مرکز را مجبور به برون‌سپاری فرآیند ارزیابی در حدود بیش از 70 درصد موارد از مرجع استعلام می‌کند. فرآیند پاسخ‌دهی مراجع استعلام نکته قابل‌توجهی است؛ به علاوه هزینه‌های متغیر این 70 مراجع استعلام که باعث گزینشی شدن این فرآیند توسط مراجعه‌کننده خواهد شد. همه و همه چالش‌هایی است که مخترع با آن روبه‌رو است و باید با سیاستگذاری‌های نوین آن را رفع کرد.» وی این گونه ادامه داد: «همچنین ضریب نفوذ بسیار پایین سیستم کارگزاری خدمات مرکز مالکیت فکری در کشور بین فناوران یکی از عوامل حائز اهمیت است که باعث زمانبر شدن این فرآیند خواهد شد و فناوران مجبور به نگارش متون گزارش اختراعات و پیگیری شخصی فرآیند کار خود خواهند بود که به دلیل ناآشنایی با آن مسیر و همچنین عدم آموزش در نگارش متون فنی هم‌سطح با موارد جهانی بالطبع با رد درخواست ثبت خود مواجه می‌شوند.»

معاونت علمی رئیس‌جمهور آستین بالا زده است

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ادامه از سیاست‌های حمایتی نوین مرکز دارایی‌های فکری این‌گونه یاد کرد: «به‌منظورحفاظت از دارایی‌های علمی کشور معاونت علمی ریاست‌جمهوری سیاست‌هایی را اتخاذ کرده است اما برای فرآیند‌های اداری مربوط به اختراعات به دلایل مختلفی حمایتی را قائل نشدیم، ازجمله هزینه‌های بسیار پایین و روال عادی اداری که طی می‌شود.» به گفته امین‌لو، اکنون یکی دیگر از چالش‌های اصلی که وجود دارد عدم توانایی نگارش فناوران باکیفیت و تخصصی در سطح اختراعات جهانی است. وی می‌گوید تلاش ما این بوده که بدنه کارگزاری معاونت علمی در حوزه مالکیت فکری را به میزان زیادی فعال کنیم و میزان آن از سه کارگزار به 16 کارگزار افزایش یافته است. او ادامه داد: «همچنین حمایت‌های مالی را تا حدود 70 درصد در این راستا اعمال کردیم تا سطح کیفی نگارش متون تخصصی بین مخترعان با هزینه کمتر، سهولت بیشتر و کیفیت بالاتر افزایش یابد و نرخ پذیرش نیز رشد کند و از ارزش‌گذاری مناسبی برخوردار شود.»

ثبت اختراع در ایران ارزان‌تر از دنیا

امین‌لو درخصوص هزینه‌های ثبت اختراع نیز تصریح کرد: «این هزینه‌ها بسیار ارزان‌تر از دنیاست. در ایران اگر فقط فرآیند ثبت درخواست اختراع را در نظر بگیریم و مصادیق دیگر حوزه مالکیت فکری از جمله فرآیند ارزش‌گذاری تجاری و طرح صنعتی شدن را جدا کنیم؛ با توجه به اینکه در تمام دنیا این موارد دارای هزینه متغیر و بسیار گران است؛ کشور ما فرآیند ارزانی را طی می‌کند. اروپا و ژاپن گران‌ترین ادارات ثبت اختراع در دنیا را دارند؛ مبلغ سرمایه‌گذاری در اروپا 12هزار یورو برآورد شده است. در آمریکا این مبلغ 7تا 10 هزار دلار ذکر شده اما در ایران نیز فرآیند‌های اداری در قوه قضائیه به‌منظور توسعه کشور وحمایت از قشر نخبگانی بسیار ارزان در نظر گرفته شده است. ثبت اختراع برای اشخاص حقیقی 1000تومان و فرد حقوقی 10 هزار نهایتا تا 100 هزار تومان بیان می‌شود. فقط در فرآیند استعلام این هزینه به دلیل سیاستگذاری‌های نوین و افزایش کیفیت کار گران‌تر در نظر گرفته شده و حدودا از 500 هزار تومان تا چندین میلیون (سه تا چهار میلیون تومان) برآورد می‌شود که در مقایسه با هزینه ‌های دلاری بسیار ارزان‌تر است. در مسیر کارهای اداری نیز هزینه سرمایه‌گذاری برای اشخاص حقوقی 10 برابر اشخاص حقیقی است. همچنین در روند استعلام نیز اشخاص حقوقی دو برابر بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

دنیای‌اقتصاد – اراک – محمدرضا اکبری‌‌‌اصل: در راستای بهسازی فرآیندهای تولید از یکسو و تلاش برای انجام فعالیت‌‌‌های با بهره‌‌‌وری بالاتر از سوی دیگر، واحد پژوهش و فناوری پتروشیمی شازند پروژه‌‌‌های متعددی تعریف کرده است. یکی از طرح‌‌‌ها که در ارتباط با واحد بوتن-۱ انجام شده تولید نسل جدید کاتالیست هموژنی دیمریزاسیون اتیلن موسوم به ARC۲ است. از مزایای اصلی این کاتالیست بر اساس نتایج تست‌‌‌های صنعتی می‌توان به کاهش مصرف کاتالیست و به دنبال آن کاهش مصرف کوکاتالیست تری-اتیل‌‌‌آلومینیوم (TEA) به واسطه افزایش فعالیت و راندمان واکنش، افزایش کارکرد مبدل‌‌‌های داخل لوپ و تمیزکاری راحت‌تر آنها، افزایش مدت زمان کارکرد توزیع‌کننده رآکتور و کاهش میزان ضایعات کاتالیست اشاره کرد. یادآور می‌شود نتایج تحقیقات و آزمایش‌های مربوطه در قالب یک اختراع با عنوان «بهبود عملکرد کاتالیست هموژنی بوتن-۱ با استفاده از اصلاح‌کننده ۱و۴-دی اکسان» به مالکیت شرکت پتروشیمی شازند به ثبت رسید.

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

دنیای‌اقتصاد – اراک – محمدرضا اکبری‌‌‌اصل: در راستای بهسازی فرآیندهای تولید از یکسو و تلاش برای انجام فعالیت‌‌‌های با بهره‌‌‌وری بالاتر از سوی دیگر، واحد پژوهش و فناوری پتروشیمی شازند پروژه‌‌‌های متعددی تعریف کرده است. یکی از طرح‌‌‌ها که در ارتباط با واحد بوتن-۱ انجام شده تولید نسل جدید کاتالیست هموژنی دیمریزاسیون اتیلن موسوم به ARC۲ است. از مزایای اصلی این کاتالیست بر اساس نتایج تست‌‌‌های صنعتی می‌توان به کاهش مصرف کاتالیست و به دنبال آن کاهش مصرف کوکاتالیست تری-اتیل‌‌‌آلومینیوم (TEA) به واسطه افزایش فعالیت و راندمان واکنش، افزایش کارکرد مبدل‌‌‌های داخل لوپ و تمیزکاری راحت‌تر آنها، افزایش مدت زمان کارکرد توزیع‌کننده رآکتور و کاهش میزان ضایعات کاتالیست اشاره کرد. یادآور می‌شود نتایج تحقیقات و آزمایش‌های مربوطه در قالب یک اختراع با عنوان «بهبود عملکرد کاتالیست هموژنی بوتن-۱ با استفاده از اصلاح‌کننده ۱و۴-دی اکسان» به مالکیت شرکت پتروشیمی شازند به ثبت رسید.

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

دنیای‌اقتصاد – اراک – محمدرضا اکبری‌‌‌اصل: در راستای بهسازی فرآیندهای تولید از یکسو و تلاش برای انجام فعالیت‌‌‌های با بهره‌‌‌وری بالاتر از سوی دیگر، واحد پژوهش و فناوری پتروشیمی شازند پروژه‌‌‌های متعددی تعریف کرده است. یکی از طرح‌‌‌ها که در ارتباط با واحد بوتن-۱ انجام شده تولید نسل جدید کاتالیست هموژنی دیمریزاسیون اتیلن موسوم به ARC۲ است. از مزایای اصلی این کاتالیست بر اساس نتایج تست‌‌‌های صنعتی می‌توان به کاهش مصرف کاتالیست و به دنبال آن کاهش مصرف کوکاتالیست تری-اتیل‌‌‌آلومینیوم (TEA) به واسطه افزایش فعالیت و راندمان واکنش، افزایش کارکرد مبدل‌‌‌های داخل لوپ و تمیزکاری راحت‌تر آنها، افزایش مدت زمان کارکرد توزیع‌کننده رآکتور و کاهش میزان ضایعات کاتالیست اشاره کرد. یادآور می‌شود نتایج تحقیقات و آزمایش‌های مربوطه در قالب یک اختراع با عنوان «بهبود عملکرد کاتالیست هموژنی بوتن-۱ با استفاده از اصلاح‌کننده ۱و۴-دی اکسان» به مالکیت شرکت پتروشیمی شازند به ثبت رسید.

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

تولید نسل جدید کاتالیست در پتروشیمی شازند

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

دنیای‌اقتصاد – اراک – محمدرضا اکبری‌‌‌اصل: در راستای بهسازی فرآیندهای تولید از یکسو و تلاش برای انجام فعالیت‌‌‌های با بهره‌‌‌وری بالاتر از سوی دیگر، واحد پژوهش و فناوری پتروشیمی شازند پروژه‌‌‌های متعددی تعریف کرده است. یکی از طرح‌‌‌ها که در ارتباط با واحد بوتن-۱ انجام شده تولید نسل جدید کاتالیست هموژنی دیمریزاسیون اتیلن موسوم به ARC۲ است. از مزایای اصلی این کاتالیست بر اساس نتایج تست‌‌‌های صنعتی می‌توان به کاهش مصرف کاتالیست و به دنبال آن کاهش مصرف کوکاتالیست تری-اتیل‌‌‌آلومینیوم (TEA) به واسطه افزایش فعالیت و راندمان واکنش، افزایش کارکرد مبدل‌‌‌های داخل لوپ و تمیزکاری راحت‌تر آنها، افزایش مدت زمان کارکرد توزیع‌کننده رآکتور و کاهش میزان ضایعات کاتالیست اشاره کرد. یادآور می‌شود نتایج تحقیقات و آزمایش‌های مربوطه در قالب یک اختراع با عنوان «بهبود عملکرد کاتالیست هموژنی بوتن-۱ با استفاده از اصلاح‌کننده ۱و۴-دی اکسان» به مالکیت شرکت پتروشیمی شازند به ثبت رسید.

 مشارکت زنان ایرانی در زمینه ثبت اختراع 10 درصد بالاتر از میانگین دنیاست

مشارکت زنان ایرانی در زمینه ثبت اختراع 10 درصد بالاتر از میانگین دنیاست

مشارکت زنان ایرانی در زمینه ثبت اختراع 10 درصد بالاتر از میانگین دنیاست

 مشارکت زنان ایرانی در زمینه ثبت اختراع 10 درصد بالاتر از میانگین دنیاست

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری گفت: براساس مطالعه‌ای که در معاونت علمی در مورد اختراعات ثبت شده در ایران انجام شد؛ در پنج سال گذشته مشارکت زنان در ثبت اختراع در ایران ۵ درصد افزایش یافته است که نسبت به آمارهای جهانی، وضعیت خوبی ارزیابی می‌شود. این آمار در سال 1401 حدود 26 درصد بوده که نسبت به میانگین جهانی 10 درصد بیشتر است، اگرچه که با وضعیت بهینه حالت تعادل فاصله داریم و باید سیاست‌های را در قالب فناوری برای زنان توسعه دهیم تا زنان نیز مشارکت بیشتری در توسعه فناوری داشته باشند.

به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع رسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، نشست تخصصی “شبکه‌ی راهبردی زنان متخصص صنعت نفت؛ همسو با پایداری” به همت معاونت امور زنان و خانواده شرکت ملی نفت ایران عصر پنجشنبه ۲۰ اردیبهشت‌ماه در حاشیه‌ دومین روز از بیست‌و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی با حضور میترا امین‌لو مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری و دبیر کارگروه توسعه‌ دارایی‌های نامشهود معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان نهاد ریاست جمهوری، خدیجه گودرزی، مشاور مدیرعامل شرکت ملی نفت در امور زنان و خانواده، سید مسلم موسوی درچه، عضو هیات علمی سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران و رئیس انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر، سوسن سپهوند رئیس تفسیر اطلاعات ژئوفیزیکی مدیریت اکتشاف برگزار شد.

در این نشست میترا امین‌لو، اظهار داشت: براساس مطالعه‌ای که در معاونت علمی در مورد اختراعات ثبت شده در ایران انجام شد؛ در پنج سال گذشته مشارکت زنان در ثبت اختراع در ایران ۵ درصد افزایش یافته است که نسبت به آمارهای جهانی، وضعیت خوبی ارزیابی می‌شود. این آمار در سال 1401 حدود 26 درصد بوده که نسبت به میانگین جهانی 10 بیشتر است، اگرچه که با وضعیت بهینه حالت تعادل فاصله داریم و باید سیاست‌های را در قالب فناوری برای زنان توسعه دهیم تا زنان نیز مشارکت بیشتری در توسعه فناوری داشته باشند.

وی افزود: به گواه آمارها، زنان در همه جای دنیا علیرغم حضور پرتعدادتر در مقاطع تحصیلی مختلف در عرصه‌ شغلی و حضور اجتماعی با افت قابل‌توجهی مواجه می شوند.

جهت دریافت مشاوره ثبت اختراع می توانید با ما تماس بگیرید.

امین‌لو با تحلیل نمودار قیچی در دنیا افزود: این بدان معنی است که جامعه از عدم اثرگذاری زنان و جاری شدن تفکر زنانه و مادرانه که ضرورت توسعه‌ فناوری‌های امروز است، متضرر می شود. در دنیا سیاست‌هایی برای بهره‌مندی از ظرفیت زنان در توسعه اقتصادی صورت گرفته و به طور مستمر پایش می‌شود. این امر نیازمند برنامه‌ها و اقدامات هدفمند و پرهیز از محدود نمودن امر به مسائل خاص، با لحاظ ویژگی‌های این قشر است.

مدیر کانون مدیریت دارایی‌های فکری و دبیر کارگروه توسعه‌ دارایی‌های نامشهود معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان نهاد ریاست جمهوری با بیان اینکه مساله شمولیت در مفاهیمی مانند تفکر طراحی نیز مورد توجه است، تاکید کرد: برای داشتن سیاست‌های فراگیر و کاربردی در جهت پیشرفت و توسعه متناسب با مخاطب، باید تفکر زنانه فارغ از جنسیت در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی ظهور یابد و  بیش از آنکه زنان صرفا به دنبال تصاحب جایگاه‌ها باشند، جامعه نیازمند نقش زنان در صنعت و فناوری است و عدم تحقق این امر موجب خسران برای کل جامعه خواهد بود.